Süýt dişleri: haçan çykýarlar we olara nähili ideg etmeli

Täzelendi: 14-nji noýabr 2026Funda Sarıkaya diş klinikasy
GYSGAÇA

Ilkinji süýt dişi adatça 6 we 10 aýlygyň aralygynda, köplenç aşaky öň diş çykýar we ähli 20 süýt dişi adatça takmynan 3 ýaşa çenli çykyp gutarýar. Ilkinji dişden başlap tüwi dänesi ýaly ftorly diş pastasy bilen arassalaň, çagany süýtli ýa-da şireli çüýşe bilen ukladyp goýmaň we diş lukmanyna ilkinji baryşy ilkinji diş çykandan soň alty aýyň içinde ýa-da birinji ýaşyna çenli meýilleşdiriň.

Süýt dişleri haçan çykýar?

Wagt çagadan çaga üýtgeýär; birnäçe aý ir ýa-da gijräk bolmagy adatça kadaly ýagdaý. Adaty tertip:

  • Aşaky merkezi kesiji dişler: takmynan 6–10 aýlykda
  • Ýokarky merkezi kesiji dişler: takmynan 8–12 aýlykda
  • Gapdal kesiji dişler: takmynan 9–16 aýlykda
  • Birinji azy dişler: takmynan 13–19 aýlykda
  • Gaýa dişler: takmynan 16–23 aýlykda
  • Ikinji azy dişler: takmynan 23–33 aýlykda

Diş çykmagynyň alamatlary

Ýygy duş gelýän alamatlar: siňek akmagy, barmaklary ýa-da oýnawaçlary çeýnemek, diş etiniň çişmegi, rahatsyzlyk we ýeňil uky. Diş çykanda gyzgynlyk az-owlak ýokarlanyp biler, ýöne ol ýokary gyzzyrma, içgeçme ýa-da deri döwüşmesine sebäp bolmaýar — şolary görseňiz, çagalar lukmanyňyza ýüz tutuň.

Dişi çykýan çaga näme kömek edýär

Adatça ýönekeý çäreler ýeterlik:

  • Diş etini arassa barmak bilen ýuwaşlyk bilen owkalaň
  • Sowadylan (doňdurylmadyk) diş halkasyny beriň
  • Derini goramak üçin siňegi süpüriň
  • Islendik agyry aýyryjy dermany ulanmazdan öň çagalar lukmanyňyzdan soraň
  • Lukman maslahat bermese, çagalar üçin agyry duýdurmaýan gelleri ulanmaň we kähribar ýa-da diş çykarýan monjuklary ulanmaň — olar bokurdaga düşmek we bogulmak howpuny döredýär

Ilkinji dişden başlap arassalamak

Ilkinji diş çykan badyna günde iki gezek ýumşak çaga diş çotgasy bilen arassalap başlaň. 3 ýaşa çenli tüwi dänesi ýaly ftorly diş pastasyny, soňra nohut ýaly mukdary ulanyň. Dişler çykmanka, iýmitlendirilenden soň diş etini arassa, öl mata bilen süpüriň.

Çüýşe bilen baglanyşykly diş çüýremesi

Süýtli, garyndyly ýa-da şireli çüýşe bilen uklamak şekeri dişlerde birnäçe sagatlap galdyrýar we ýokarky öň dişleriň çalt çüýremegine sebäp bolup biler. Çüýşäni ýatmazdan öň gutaryň, gijesine diňe suw beriň we takmynan birinji ýaşda käsä geçiň.

Diş lukmanyna ilkinji baryş

Ilkinji baryşy ilkinji diş çykandan soň alty aýyň içinde ýa-da birinji ýaşa çenli meýilleşdiriň. Bu gysga we ýumşak barlag: dişleri we diş etini gözden geçirýäris, arassalaýyş we iýmitlenme endiklerini düşündirýäris we soraglaryňyza jogap berýäris. Irki baryşlar çagalara diş kreslosyna arkaýyn öwrenişmäge kömek edýär.

Dişli dogulýan çagalar

Seýrek ýagdaýlarda çaga dişli dogulýar (natal diş) ýa-da diş ilkinji aýda çykýar (neonatal diş). Olaryň köpüsi ir çykan hakyky süýt dişleri. Ony galdyrmalymy ýa-da aýyrmalymy — onuň näderejede gowşakdygyna we çaganyň diline zyýan berýändigine ýa-da iýmitlenmegi kynlaşdyrýandygyna bagly — ony diş lukmanyna barladyň.

Ak tegmiller we garaňky dişler

Diş etiniň golaýyndaky hek ýaly ak tegmiller çüýremäniň ilkinji alamaty bolup biler, ýykylandan soň çal ýa-da garaňky reňke öwrülen diş barlanmaly. Täze doglan çaganyň diş etinde ýa-da tagnaýynda kiçijik ak çişler köp duş gelýär we adatça öz-özünden ýitýär.

Süýt dişleri haçan düşýär?

Süýt dişleri adatça takmynan 6 ýaşda aşaky öň dişlerden başlap düşüp başlaýar, iň soňkulary bolsa takmynan 10–12 ýaşda düşýär. Sagdyn süýt dişleri hemişelik dişler üçin ýer saklaýar, şonuň üçin çüýreme ýa-da wagtyndan öň ýitirmek bejerilmeli.

Resmi çeşmeler

Bu gollanma umumy maglumatdyr we üýtgäp biler; elmydama resmi çeşmeleri barlaň. Ol diş barlagynyň ornuny tutmaýar.