Natal və neonatal dişlər nədir?
Doğuş zamanı ağızda olan dişlər natal, doğuşdan sonrakı ilk 30 gündə çıxanlar isə neonatal dişlərdir. Əksəriyyəti erkən çıxmış aşağı mərkəzi kəsici dişlərdir; nadir hallarda artıq (supernumerar) diş olur. Kökləri tam inkişaf etmədiyi üçün onlar adətən kiçik, sarımtıl və bir qədər laxlayan olur.
Niyə baş verir?
Dəqiq səbəbi məlum deyil. Diş rüşeyminin diş əti səthinə çox yaxın yerləşməsi və ailəvi meyl ən çox irəli sürülən səbəblərdir. Çox nadir hallarda bəzi genetik sindromlarla birlikdə rast gəlinir, buna görə körpənin pediatrına da məlumat verilməlidir.
Körpəyə zərər verə bilərmi?
Natal dişlərin əksəriyyəti problem yaratmır. Diqqət tələb edən hallar:
- Çox laxlayan diş çıxıb tənəffüs yollarına düşə bilər
- Ana südü ilə qidalandırma zamanı ananın döşündə yaralar və ağrı
- Dişin sürtündüyü dilin alt səthində ağrılı yara (Riga–Fede xəstəliyi); körpə əmməkdən imtina edə bilər
- Dodaqları və dili qıcıqlandıran iti kənarlar
Müalicə: çıxarılır, yoxsa saxlanılır?
Diş möhkəmdirsə və körpəni narahat etmirsə, müşahidə altında saxlanılır; iti kənar bir qədər hamarlana bilər. Çox laxlayan və ya dili zədələyən dişlər çıxarıla bilər. Qərarı uşaq stomatoloqu verir; yeni doğulmuşda çıxarılmadan əvvəl doğuş zamanı verilən K vitamini və körpənin ümumi vəziyyəti pediatrla birlikdə nəzərdən keçirilir. Çıxarılan natal diş süd dişi idisə, daimi diş çıxana qədər həmin yer boş qala bilər.
Tarixdən maraqlı nümunələr
Dişlə doğulmaq əsrlər boyu diqqət çəkib. Fransa kralı XIV Lüdovikin dişlə doğulduğu qeyd olunur, oxşar hekayələr Napoleon haqqında da danışılır. Şekspir «III Riçard» əsərində kralın dişlə doğulduğunu yazır və bunu personajın qəribəliyinin əlaməti kimi istifadə edir. Bəzi mədəniyyətlər bunu uğur, digərləri uğursuzluq sayıb; tibbi baxımdan bunun nə yaxşı, nə də pis mənası var.
Erkən diş çıxarmadan fərqi
Natal və neonatal dişlər yeni doğulmuş dövründə görünür. 3–4 aylıqda ilk dişin çıxması erkəndir, lakin normal variasiya daxilindədir; ətraflı məlumat üçün erkən və gec diş çıxarma haqqında məqaləmizə baxın.



SÜD DİŞLƏRİDiş çıxarma əlamətləri və diş çıxaran körpənin diş ətləri necə görünür
BƏLƏDÇİHansı dişlərə fissur hermetiki çəkilir?











