Natal we neonatal dişler näme?
Doglanda agyzda bar bolan dişler natal dişler; doglandan soňky ilkinji 30 günde çykanlar neonatal dişlerdir. Olaryň köpüsi ir çykan aşaky merkezi kesiji dişler; seýrek ýagdaýda goşmaça (artykmaç) diş bolýar. Kökleri doly ösmändigi sebäpli olar adatça kiçi, saryrak we birneme gowşak bolýar.
Bu näme üçin bolýar?
Takyk sebäbi belli däl. Diş düwünçeginiň diş eti ýüzüne örän ýakyn ýerleşmegi we maşgala ýykgynlygy iň köp görkezilýän sebäplerdir. Örän seýrek ýagdaýda käbir genetik sindromlar bilen bile duş gelýär, şonuň üçin bäbegiň çagalar lukmanyna hem habar bermeli.
Bu bäbege zyýan berip bilermi?
Natal dişleriň köpüsi hiç hili mesele döretmeýär. Üns bermeli ýagdaýlar:
- Örän gowşak diş çykyp, dem bilen içine çekilip biler
- Emdirme wagtynda enäniň emijesinde ýaralar we agyry
- Diş sürtülýän ýerde diliň aşagynda agyryly ýara (Riga–Fede keseli); bäbek emmekden ýüz öwrüp biler
- Ýiti gyralaryň dodaklary we dili gyjyndyrmagy
Bejergi: aýrylýarmy ýa-da galdyrylýarmy?
Diş berk bolsa we bäbegi biynjalyk etmese, gözegçilikde saklanýar; ýiti gyra birneme tekizlenip bilner. Örän gowşak ýa-da dile şikes ýetirýän dişler aýrylyp bilner. Karary çagalar diş lukmany kabul edýär; täze doglan bäbekde aýyrmazdan öň doglanda berlen K witamini we bäbegiň umumy ýagdaýy çagalar lukmany bilen gözden geçirilýär. Aýrylan natal diş süýt dişi bolan bolsa, hemişelik diş çykýança ol ýer boş galyp biler.
Taryhdan gyzykly mysallar
Dişli doglamak asyrlar boýy ünsi çekipdir. Fransiýanyň koroly XIV Lýudowigiň dişli doglandygy ýazga geçirilipdir, Napoleon barada hem şuňa meňzeş gürrüňler bar. Şekspir «Riçard III» eserinde korolyň dişli doglandygyny ýazyp, muny gahrymanyň geňliginiň alamaty hökmünde ulanýar. Käbir medeniýetler muny bagtly, käbirleri bagtsyz hasaplapdyr; lukmançylyk taýdan onuň gowy ýa-da erbet manysy ýok.
Ir diş çykarmakdan tapawudy
Natal we neonatal dişler täze doglan döwründe görülýär. 3–4 aýlykda ilkinji diş ir, ýöne kadaly aralykda; jikme-jiklikler üçin ir we gijä galan diş çykyş barada makalamyza serediň.



SÜÝT DIŞLERIDiş çykarmagyň alamatlary we diş çykarýan çaganyň diş etleriniň görnüşi
GOLLANMAHaýsy dişlere fissura germetigi çalynýar?











