Örtük nədir: tac və vinir
Stomatologiyada “örtük” sözü iki fərqli müalicə üçün işlədilir. Tac (koronka) dişi hər tərəfdən və yuxarıdan əhatə edən qapaqdır; dişin böyük hissəsi itirildikdə, kanal müalicəsi aparıldıqda və ya körpü hazırlanacaqsa istifadə olunur. Vinir (laminat) isə yalnız dişin ön səthinə yapışdırılan nazik təbəqədir; rəng, forma və kiçik aralıq problemlərində seçilir.
Tac vinirlə müqayisədə dişin daha çox yonulmasını tələb edir. Vinir üçün adətən diş minasından nazik bir təbəqə götürülür; bəzi hallarda çox az yonma ilə və ya ümumiyyətlə yonmadan tətbiq oluna bilər.

E.max (litium disilikat şüşə keramika)
E.max Ivoclar şirkətinin litium disilikat əsaslı şüşə keramikasıdır. İşığı təbii dişə yaxın şəkildə keçirdiyi üçün xüsusilə ön dişlərdə təbii görünüş verir. Tərkibində metal yoxdur; diş əti kənarında boz xətt yaratmır.
Nazik hazırlana bildiyi üçün vinirlərdə tez-tez istifadə olunur. Tək taclarda və qısa ön körpülərdə də istifadə edilə bilər; çox sayda dişi əhatə edən uzun körpülər və güclü çeynəmə qüvvəsinə məruz qalan arxa nahiyələr üçün adətən sirkonium nəzərdən keçirilir.
- İstifadə: vinir, ön diş tacı, inley və onley
- İşıq keçiriciliyi yüksəkdir; təbii dişə yaxın parlaqlıq
- Dişə adeziv sementləmə ilə bərkidilir
- Gecə dişləri sıxma vərdişi varsa, qoruyucu gecə kapası tövsiyə edilə bilər
Sirkonium (sirkonium oksidi)
Sirkonium möhkəmliyi yüksək olan, metal tərkibli olmayan keramikadır. Çeynəmə qüvvəsinin böyük olduğu arxa dişlərdə, körpülərdə və implant üzərindəki taclarda tez-tez istifadə olunur.
İki formada hazırlana bilər: tamamilə sirkoniumdan ibarət (monolit) taclar və sirkonium karkas üzərinə farfor çəkilən taclar. İşıq keçiriciliyi artırılmış yeni nəsil sirkonium ön dişlərdə də istifadə oluna bilər. Tünd rəngli dişi və ya metal ştifti örtmək lazım gəldikdə, qeyri-şəffaflığı sayəsində E.max ilə müqayisədə daha yaxşı örtə bilər.
- İstifadə: arxa diş tacları, körpülər, implant üzərindəki taclar
- Möhkəmliyi yüksəkdir; uzun körpülər üçün uyğun ola bilər
- Tərkibində metal yoxdur; diş əti kənarında boz əks yaratmır
- Rəng çaları dişə görə seçilir; şəkildəki iki sirkonium nümunəsi fərqli çalardadır
Metal-keramika (PFM)
Metal-keramika taclarda dişin üzərinə oturan nazik metal karkas diş rəngində farforla örtülür. Uzun illərdir istifadə edilən üsuldur və həm tək taclarda, həm də körpülərdə tətbiq oluna bilər.
Metal karkas işığı keçirmədiyi üçün görünüş tam keramik taclarla müqayisədə daha tutqun ola bilər. Zamanla diş əti çəkilərsə, tacın kənarında tünd xətt görünə bilər. Bu səbəbdən təbəssüm zamanı görünən ön dişlərdə əksər hallarda tam keramik materiallar üstün tutulur.
- İstifadə: arxa dişlər, körpülər
- Daxilində metal karkas var
- Diş əti kənarında tünd xətt görünə bilər
- Metala allergiya şübhəsi varsa, müayinədə müzakirə edilməlidir
Materialların müqayisəsi
| E.max | Sirkonium | Metal-keramika | |
|---|---|---|---|
| Material | Litium disilikat şüşə keramika | Sirkonium oksidi keramikası | Metal karkas + farfor |
| İşıq keçiriciliyi | Yüksək | Orta (yeni nəsillərdə artırılıb) | Aşağı |
| Möhkəmlik | Orta-yüksək | Yüksək | Yüksək |
| Tez-tez istifadə olunduğu nahiyə | Ön dişlər | Arxa dişlər, körpülər, implant üzəri | Arxa dişlər, körpülər |
| Vinir hazırlanması | Uyğundur | Məhduddur | Uyğun deyil |
| Uzun körpü | Adətən uyğun deyil | Uyğun ola bilər | Uyğun ola bilər |
| Tərkibində metal var? | Xeyr | Xeyr | Bəli |
| Tünd dişi örtmə | Məhduddur | Yaxşı | Yaxşı |
Tac və vinirin müqayisəsi
| Tac (koronka) | Vinir (laminat) | |
|---|---|---|
| Dişi necə örtür? | Bütün səthlərdən əhatə edir | Yalnız ön səthə yapışdırılır |
| Dişin yonulması | Daha çox | Daha az; bəzən heç |
| Nə vaxt? | Böyük toxuma itkisi, kanal müalicəli diş, körpü | Rəng, forma, kiçik aralıqlar |
| Tez-tez istifadə olunan material | Sirkonium, E.max, metal-keramika | E.max, farfor, kompozit |
Hansı dişə hansı material?
Ön dişlərdə estetika önəmli olduğu üçün əsasən E.max vinirlər və ya E.max, yaxud işıq keçirən sirkonium taclar nəzərdən keçirilir. Arxa dişlərdə və körpülərdə möhkəmlik ön plana çıxdığı üçün sirkonium tez-tez seçilir. Metal-keramika bəzi arxa diş və körpü hallarında hələ də bir seçimdir.
Seçimə təsir edən əsas amillər: dişdə qalan sağlam toxumanın miqdarı, dişin rəngi (tünd və ya rəngi dəyişmiş diş), kanal müalicəsi tarixçəsi, dişlərin qapanışı və dişləri sıxma vərdişi, diş ətinin vəziyyəti və gözləntiləriniz. Buna görə material müayinədən və lazım olduqda rəqəmsal skanlamadan sonra birlikdə müəyyən edilir.
Proses necə gedir?
Müayinə və lazım olduqda rentgendən sonra müalicə planı hazırlanır. Dişlər hazırlandıqdan sonra ölçü götürülür; poliklinikamızda ölçü iTero ağızdaxili skaneri ilə rəqəmsal şəkildə götürülə bilər. Laboratoriya mərhələsində müvəqqəti örtüklər taxılır, ardından sınaq və yapışdırma aparılır.
Seansların sayı və müddət dişlərin sayına və seçilən materiala görə dəyişir; adətən bir neçə seansda tamamlanır.
- Müayinə və planlaşdırma
- Dişin hazırlanması və rəqəmsal ölçü
- Müvəqqəti örtük
- Sınaq və rəng yoxlaması
- Yapışdırma və nəzarət görüşü
Qulluq
Örtüklər təbii dişlər kimi fırçalanır; diş sapı və ya dişarası fırça istifadə olunur. Örtüyün altındakı diş kariesə məruz qala bildiyi üçün müntəzəm yoxlamalar vacibdir. Dişləri sıxma və ya qıcırtma vərdişi varsa, gecə kapası örtükləri qorumağa kömək edə bilər. Nə qədər davam edəcəyi ağız gigiyenasına, vərdişlərə və yoxlamalara görə insandan insana dəyişir.


BƏLƏDÇİInvisalign və breketlər: 7 fərq
GÜNDƏLİK İSTİFADƏInvisalign kapalarını necə təmizləmək olar
PROSESInvisalign-ın ilk həftəsində nə hiss edirsiniz










